Dyfishohen çmimet e gazit në Evropë, rezervat bien në nivelet më të ulëta historike

20-08-2026

Çmimet e gazit në Evropë janë rritur me rreth 120 për qind që nga fillimi i vitit 2026, ndërsa rezervat ndodhen në nivele historikisht të ulëta për këtë periudhë.

Problemet me furnizimin, temperaturat e larta dhe rritja e konsumit për prodhimin e energjisë elektrike po shtojnë rrezikun që Evropa të përballet me një dimër më të kushtueshëm.

Kontratat e së ardhmes për Dutch TTF, treguesi kryesor i çmimit të gazit në Evropë, arritën në rreth 63.7 euro për megavat-orë (MWh) më 18 gusht, duke u rritur me rreth 120 për qind që nga fillimi i vitit.

Megjithatë, çmimet mbeten shumë më të ulëta se rekordi prej rreth 350 euro/MWh i arritur gjatë krizës energjetike të vitit 2022, pas nisjes së luftës së Rusisë në Ukrainë. Këtë herë, shqetësimi kryesor lidhet me faktin se Evropa po i afrohet sezonit të ftohtë me rezerva të ulëta dhe me një hapësirë më të kufizuar për të përballuar goditje të tjera në furnizim.

Gjatë verës, vendet evropiane zakonisht shfrytëzojnë konsumin më të ulët për të rimbushur depozitat e gazit përpara sezonit të ngrohjes. Por këtë vit procesi po përballet me një kombinim problemesh në furnizim dhe rritjeje të kërkesës.

Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur, ndërsa Norvegjia ka zgjatur ndërprerjet në disa fusha gazmbajtëse. Në të njëjtën kohë, temperaturat e larta dhe thatësira kanë kufizuar prodhimin hidroelektrik dhe atë bërthamor, duke shtuar nevojën për prodhim të energjisë nga centralet me gaz.

Kërkesa për energji elektrike është rritur gjithashtu gjatë valës së të nxehtit. Për pasojë, një pjesë e gazit që në kushte normale mund të përdorej për rimbushjen e rezervave po konsumohet për prodhimin e energjisë.

“Disa rreziqe të pafavorshme nga ana e furnizimit janë materializuar dhe nivelet e rezervave të gazit janë historikisht të ulëta përpara sezonit të ngrohjes”, tha Daniel Kral, ekonomist në Oxford Economics.

Rezervat vetëm 57.1 për qind

Të dhënat e Gas Infrastructure Europe tregojnë se më 1 gusht niveli i mbushjes së rezervave ishte 57.1 për qind, niveli më i ulët për këtë periudhë të vitit në serinë historike të të dhënave.

Rregullat e Bashkimit Evropian vazhdojnë të synojnë mbushjen e rezervave në nivelin 90 për qind, megjithëse shteteve u është dhënë më shumë fleksibilitet për afatin e arritjes së këtij objektivi. Niveli prej 90 për qind mund të arrihet midis 1 tetorit dhe 1 dhjetorit, ndërsa në kushte të vështira tregu parashikohet fleksibilitet shtesë.

Brukseli ka inkurajuar vendet që ta përdorin këtë fleksibilitet, duke lejuar që objektivi të ulet në 80 për qind kur kushtet e tregut e bëjnë më të vështirë rimbushjen e depozitave.

Oxford Economics pret të rishikojë në rritje parashikimin për çmimet e gazit në Evropë gjatë shtatorit. Çmimi mesatar mund të arrijë rreth 60 euro/MWh gjatë tremujorit të katërt të vitit 2026 dhe tremujorit të parë të vitit 2027, nga 45 euro/MWh që parashikohej më parë.

Evropa konsumon më pak gaz se në vitin 2021

Pavarësisht rreziqeve, Evropa është më pak e ekspozuar ndaj një mungese fizike të gazit sesa gjatë krizës së viteve 2021–2022. Konsumi i gazit është ulur me rreth 15–20 për qind krahasuar me vitin 2021, industria ka reduktuar përdorimin, kapacitetet e energjisë së rinovueshme janë zgjeruar dhe pompat e nxehtësisë kanë zëvendësuar një pjesë të ngrohjes me gaz.

Edhe furnizimi global me gaz natyror të lëngshëm (LNG) është rritur. Evropa disponon më shumë terminale importi dhe mund të tërheqë ngarkesa shtesë kur çmimet rriten, duke e bërë më pak të mundshme një mungesë të plotë fizike të gazit.

Çmimet e gazit rrezikojnë të ushqejnë inflacionin

Shtrenjtimi i gazit mund të kthehet në një problem edhe për Bankën Qendrore Evropiane përmes ndikimit në inflacion. Çmimet në tregun me shumicë nuk transmetohen menjëherë te faturat e familjeve, pasi kompanitë energjetike zakonisht sigurojnë një pjesë të furnizimeve disa muaj përpara.

Oxford Economics vlerëson se ndikimi mesatar i ndryshimit të çmimeve të gazit me shumicë te konsumatorët arrin kulmin rreth gjashtë muaj më vonë. Nëse çmimet mbeten të larta, kontratat ekzistuese gradualisht skadojnë dhe tarifat me pakicë afrohen me nivelet e tregut me shumicë.

Sipas vlerësimeve të firmës, inflacioni i përgjithshëm në eurozonë mund të arrijë rreth 3.5 për qind në gjysmën e dytë të vitit 2026 nëse çmimet aktuale të gazit vazhdojnë, krahasuar me pak mbi 3 për qind në parashikimin bazë.

Tregjet presin gjerësisht edhe një rritje prej 0.25 pikë përqindjeje të normës së interesit të Bankës Qendrore Evropiane në shtator. Projeksionet e BQE-së të publikuara në qershor parashikonin që inflacioni i përgjithshëm të qëndronte i lartë për shkak të çmimeve të energjisë, duke arritur në 3.4 për qind në tremujorin e tretë dhe të katërt të vitit 2026.

Burimi: Euronews